درباره ما  |  ارتباط با ما  |  RSS  |  آرشیو  |  1397-07-02  |  2018-09-24  |  بروز شده در: 1397/06/10 - 17:02:0 FA | AR | EN
انتقادها از عملی‌نشدن وعدۀ رییس‌جمهور مبنی‌بر ساخت ۵۰۰ هزار خانه             معمای حضور چین در بدخشان و پنهان کاری دولت افغانستان             معاون عبداله: اگر انتخابات با بحران روبرو شود حکومت موقت تشکیل می‌دهیم            پسر حکمتیار: دولت ایجاد شده توسط امریکا توان انحلال حزب اسلامی را ندارد             کشته شدن ۱۰ غیرنظامی توسط نیروهای ویژه امریکا در جنوب افغانستان            ابراز خرسندی حزب اسلامی از تقرر “زلمی خلیل‌زاد” به عنوان نماینده ویژه امریکا برای افغانستان             سیگار: توافق با حکمتیار، تاثیری بر روند صلح افغانستان نداشته است            تبیین نظام سیاسی اسلام در غدیر خم             تجلی غدیر در شعر فارسی/ «علی همیشه بزرگ است در تمام فصول»             اظهار نظر عجیب سفیر فنلاند در کابل درباره امنیت افغانستان            حمله نیروهای امنیتی به دفتر مشاور رئیس جمهور غنی             بزرگترین عید اسلامی            متن کامل خطبه پیامبر اکرم(ص) در غدیر خم            احزاب و جریان‌های سیاسی حرکت‌های مدنی شان را به تأخیر انداختند            غنی از تمامی مسؤولان ارشد نهادهای امنیتی خواسته استعفا دهند            







تاریخ نشر: 1395/10/9 - 12:54:19
تعداد بازدید: 5450
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

دلایل قیام امام خمینی/ امام خمینی به مسئله‌ی وابستگی چگونه می‌نگریست؟
دلایل قیام امام خمینی/ امام خمینی به مسئله‌ی وابستگی چگونه می‌نگریست؟

زهره رحمانی

امام خمینی تخریب ارزش‌های مذهبی و باورهای دینی مردم را یکی از مهم‌ترین ابعاد وابستگی فرهنگی می‌دانستند و معتقد بودند تعهد به ارزش‌های دینی تنها راه مقابله با قدرت‌های بزرگ است: (وقتی می‌توانیم با قدرت‌های بزرگ مقابله کنیم و آسیب‌پذیر نباشیم که متعهد به اسلام، متعهد به احکام اسلامی باشیم.)

قطعاً وابستگی رژیم شاه ایران به غرب و حضور وسیع نیروهای غربی و اروپایی در ساختار اقتصاد، ارتش، فرهنگ و... یکی از محرکات اصلی اعتراضات مردمی به رهبری امام خمینی (ره) در ایران بود. وابستگی رژیم پهلوی ایران به بیگانگان در ابعاد مختلف آن، تا حدی بود که شعار استقلال به یکی از اساسی‌ترین مطالبات جنبش انقلابیون و امام (ره) تبدیل شد.

به‌زعم بسیاری از تحلیل‌گران، طرح چنین شعارهایی بیانگر واکنش مردم به وابستگی‌های متعدد سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی حکومت پهلوی به کشورهایی غربی بود. امام خمینی (ره) ضمن وقوف کامل به این موضوع و آگاه کردن مردم به آن، یکی از اهداف اصلی مبارزات خود را مقابله با وابستگی رژیم پهلوی عنوان نمودند.

ایشان بارها تأسف خود را از وابستگی شدید شاه به غرب ابراز کردند. از جمله در یکی از نطق‌های معروف خود که بعدها در 4 دلو/ بهمن 1357 در رم انتشار یافت، فرمودند: (هر نوع وابستگی به غرب یا شوروی، در حکومت آینده‌ی ایران مردود است.) به همین بهانه و در سالروز سخنرانی تاریخی ایشان، نوشته‌ی پیش رو به ابعاد مختلف وابستگی رژیم پهلوی در اندیشه‌ی امام (ره) می‌پردازد.

مفهوم وابستگی در اندیشه‌های امام خمینی

موضوع وابستگی رژیم پهلوی به غرب، از موضوعات محوری در اندیشه‌های امام است. بررسی سخنرانی‌های ایشان در باب وابستگی، به‌خوبی مؤید این مطلب است. مصاحبه‌ی معروف امام که در آستانه‌ی پیروزی انقلاب ایران در رم منتشر شد، بیانگر اهمیت این موضوع است. ایشان در این رابطه فرمودند: (هر نوع وابستگی به غرب یا شوروی، در حکومت آینده‌ی ایران مردود است.)

امام معتقد بودند که رژیم شاه در بسیاری از جنبه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به غرب و سایر کشورهای اردوگاه غرب وابسته بوده و این موضوع تأثیری منفی بر رابطه‌ی میان مردم و حکومت گذاشته است. بنابراین ایشان با استفاده از قاعده‌ی نفی سبیل و تعمیم آن به عرصه‌ی حکومتی، به نفی سیطره‌ی اجانب بر کشور پرداخته و رفع سلطه‌ی بیگانگان را واجب دانستند. امام وابستگی رژیم شاه را عاملی مهم در نارضایتی مردم دانسته و معتقد بودند این موضوع عامل مهمی در جدایی مردم از شاه و در نهایت پیروزی انقلاب ایران است.

وابستگی سیاسی

استقلال سیاسی در مفهومی کلی، به معنای آزادی نسبی یک کشور از دخالت دیگران در امور داخلی و خارجی مربوط به آن کشور است. در اندیشه‌ی امام، یکی از وجوه اصلی استقلال سیاسی، عدم سلطه یا دخالت بیگانگان در سرنوشت مردم ایران و اراده‌ی آزاد ملت در تعیین سرنوشت خود است. امام در رابطه با وابستگی سیاسی رژیم پهلوی ایران معتقد بودند: (ایران چنانچه می‌دانیم و می‌دانید، دست‌بسته تسلیم غرب بود و شاه مخلوع خائن، این کشور را در تمامی ابعاد وابسته به غرب کرده بود.) و یا در جای دیگر، در همین رابطه، فرموده بودند: (شاه در برابر بیگانگان، به‌ویژه غرب، بله‌قربان‌گو بود.) وابستگی شاه و به تبع آن کشور، در امور داخلی و خارجی، یکی از ویژگی‌های اساسی رژیم شاه بود. البته (کودتای 28 اسد/مرداد نیز به آن وابستگی افزود؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های بعد تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این وابستگی تشدید گردید.)

وابستگی همه‌جانبه و بی‌اختیاری شاه در برابر قدرت‌های خارجی و سلطه‌ی آن‌ها بر ایران، در حدی بود که یک وابسته‌ی نظامی غرب در تهران گفته بود که شاه شخصاً از طرفداران دوآتشه‌ی دخالت غرب در امور تهران است. وی معتقد بود: (شاه بی‌نهایت طرفدار غرب است؛ تا حدی که برای جلب نظر غربیان حاضر است امتیازات نفتی ارزشمندی بدهد.)

همین مسئله باعث شده بود تا غرب به‌راحتی در بسیاری از امور داخلی ایران دخالت کرده و سیاست‌های خود را به شاه تحمیل نماید. سیاست‌هایی چون اصلاحات ارضی و یا انتصاب علی امینی به نخست‌وزیری جهت اجرای اصلاحات ارضی، تنها نمونه‌ی کوچکی از این دخالت‌هاست. در واقع نفوذ و سیطره‌ی بیگانگان در این دوره، در حدی بود که ایران به حیاط‌خلوت و منطقه‌ی نفوذ قدرت‌های جهانی تبدیل شده بود. (آن‌ها در عزل‌و نصب مقامات ارشد، نمایندگان مجلس، تصویب یا رد لوایح و قوانین، امضای قراردادها و پروتکل‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و... نقشی آشکار و پنهان در ایران داشتند.)

در همین رابطه، یکی از اقدامات مهم شاه ایران، که اعتراض مردم و امام را به دنبال داشت، موضوع تصویب کاپیتولاسیون است. کاپیتولاسیون،لایحه‌ی مصونیت مستشاران و تبعه‌ی امریکا بود که در میزان/ مهر ماه سال 1342، در کابینه‌ی علم به تصویب مجلس ایران رسید. بعد از تصویب این لایحه، امام با موضع‌گیری‌های مختلف طی یک سخنرانی، سکوت در برابر این لایحه را گناه کبیره خواندند.

دامنه‌ی دخالت‌های سیاسی غرب در امور خارجی نیز کاملاً مشهود بود. گرچه ایران به عضویت چند پیمان منطقه‌ای از جمله پیمان بغداد یا پیمان سنتو درآمد، اما کاملاً تحت تأثیر سیاست‌های غرب عمل می‌نمود. به‌طوری‌که می‌توان مهم‌ترین ویژگی حکومت پهلوی در بُعد سیاست خارجی را وابستگی شدید آن به غرب و بیگانگان دانست. وابستگی در این عرصه، چنان فراگیر و فزاینده بود که شاه پیوسته از سوی مردم و مخالفان مورد انتقاد قرار می‌گرفت. صاحب‌نظرانی چون‌هالیدی نیز در تشریح سیاست خارجی رژیم شاه اعتقاد داشتند: (دولت ایران به میزان زیاد، وابسته به حمایتی است که از غرب و دنیای پیشرفته‌ی سرمایه‌داری به‌طور کامل دریافت می‌کند.)

وابستگی اقتصادی

بُعد دیگر وابستگی رژیم پهلوی ایران، در اندیشه‌ی امام خمینی، وابستگی اقتصادی است. امام بر این باور بود که (اگر مملکت وابستگی اقتصادی داشته باشد، همه‌رقم وابستگی دنبالش می‌آید و وابستگی سیاسی هم پیدا می‌کنیم.) یکی از نقاط عطف و مهم وابستگی اقتصادی شاه به غرب، به مسئله‌ی نفت مربوط می‌شود.

گرچه نهضت ملی شدن نفت در ایران با هدف قطع  ایادی بیگانگان از منابع نفتی و اقتصادی آن کشور به پیروزی رسید، اما بعد از کودتای 28 اسد/ مرداد، غرب و هم‌پیمانانش با امضای قرارداد کنسرسیوم، بار دیگر مجال دخالت در امور اقتصادی ایران را پیدا کردند: (قرارداد کنسرسیوم، قراردادی استعماری بود که پس از کودتای 28 اسد/مرداد 1332 رژیم دست‌نشانده‌ی شاه، زاهدی به ایران تحمیل کرد و مفاد آن مغایر با قانون ملی شدن صنعت نفت بود.)

غرب از طریق کنسرسیوم توانست رسماً وارد صحنه‌ی اقتصادی ایران شود و بخش قابل توجهی از منابع نفتی خود را در ازای فروش کالاهای نامرغوب خود تأمین کند. به‌واقع نفت نقش مهمی در رابطه‌ی اقتصادی غرب و رژیم پهلوی داشت؛ چراکه (نفت به‌مثابه‌ی خون برای اقتصاد این کشور عمل می‌کرد. در نتیجه، بدون عرضه‌ی ارزان نفت، تداوم توسعه‌ی اقتصادی غرب امکان‌پذیر نبود.)

این امر در درازمدت، ضمن تأمین نیازهای نفتی غرب، وابستگی اقتصادی ایران در زمینه‌ی کالاهای اساسی را به دنبال داشت. این در حالی بود که بسیاری از آن کالاها، قابلیت تولید در ایران را داشتند. امام با آگاهی از این موضوع، وابستگی اقتصادی به غرب را عاملی جهت اتلاف ذخایر ملی از جمله نفت معرفی کردند:

(می‌گویند نفت را به اندازه می‌دهیم، آن‌ها هم همه می‌دانند که این نفتی که شما می‌دهید و خودتان می‌گویید تا بیست سال دیگر، سی سال دیگر تمام می‌شود، این برای این است که بی‌اندازه می‌دهید.)

استقلال هویتی-فرهنگی

بخش مهمی از مبارزات امام خمینی، مبارزه با سلطه‌ی فرهنگی در راستای وابستگی فرهنگی رژیم پهلوی ایران به غرب بود. از نظر امام، سلطنت پهلوی، ایران را از لحاظ فرهنگی کاملاً وابسته به غرب ساخته بود: (کمال تأسف است که کشور (ایران) که حقوق اسلامی و قضای اسلامی و فرهنگ اسلامی دارد، این فرهنگ را، این حقوق را نادیده گرفته است و دنبال غرب رفته است.)

در این رابطه، تلویزیون یکی از ابزارهای مهم در زمینه‌ی ترویج فرهنگ غرب بود: (بعد از کودتای 28 اسد/مرداد، ترویج فرهنگ غرب، بیش از گذشته مورد توجه واقع شد. تلویزیون ایران فیلم‌هایی را نمایش می‌داد که محتوای آن‌ها عشق‌بازی و لودگی غربیان و مانند این‌ها بود.) همچنین حضور مستشاران خارجی که در صحنه‌های فرهنگی و اقتصادی ایران فعال بودند، به این مسئله بیشتر دامن می‌زد.

در واقع فرهنگ غرب به‌حدی برای محمدرضا شاه جاذبه داشت که وی در سال 1333، رسماً اعلام کرد: (شیوه‌ی زندگی غربی با الگوی ارزش‌های اسلامی ما هماهنگ است. سپس اعلام کرد: غربی کردن آرمان ماست و منافع ایران در اتحاد با غرب، به بهترین وجه تأمین می‌شود. شاه در زندگی خصوصی‌اش نیز چنان غرب‌گرا شده بود که تنها موسیقی و فیلم‌های غربی مورد علاقه‌اش بود.)

به‌طور کلی در توصیف وضعیت فرهنگی این دوره ایران باید گفت (اقدامات فرهنگی، در تمامی عرصه‌ها (نشریات، کتب، رادیو و تلویزیون، سینماها و...) در تضاد آشکار با هنجارها و ارزش‌های اجتماعی اسلام قرار داشت.) امام با آگاهی از این موضوع، (فساد موجود در تمدن غرب را به‌حدی می‌دانند که خود غربی‌ها نیز از آن ناراضی هستند. از نظر ایشان، جوامع غربی نه تنها خود دچار فساد شده‌اند، بلکه سعی می‌کنند فساد و اخلاق فاسده‌‌ی غربی را در جوامع شرقی و اسلامی نیز ترویج کنند.)

ایشان در انتقاد به وابستگی فرهنگی ایران، دلیل مهم این مسئله را دور شدن مردم از باورهای فرهنگی و دینی خود و گرایش به فرهنگ غربی عنوان کردند. امام تخریب ارزش‌های مذهبی و باورهای دینی مردم را یکی از مهم‌ترین ابعاد وابستگی فرهنگی دانسته و معتقد بودند تعهد به ارزش‌های دینی، تنها راه مقابله با قدرت‌های بزرگ است: (وقتی می‌توانیم با قدرت‌های بزرگ مقابله کنیم و آسیب‌پذیر نباشیم که متعهد به اسلام، متعهد به احکام اسلامی باشیم.)

در واقع علت اهمیت و حساسیت امام به مسئله‌ی وابستگی فرهنگی، از آنجا ناشی می‌شد که به باور ایشان، وابستگی فرهنگی، وابستگی در سایر ابعاد را نیز به دنبال داشت، زیرا تبلیغ فرهنگ غرب، تغییر سبک زندگی مردم در سایر ابعاد را به دنبال داشته و در نتیجه، در درازمدت وابستگی اقتصادی و سیاسی نیز به وجود خواهد آمد.

نتیجه‌گیری

بدین‌سان بررسی موضوع پیرامون مفهوم وابستگی رژیم پهلوی در ایران از منظر امام (ره) نشان داد که یکی از انتقادات مهم امام از شاه، وابستگی وی به بیگانگان از جمله غرب در ابعاد مختلف آن به‌خصوص بُعد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. ایشان با استناد به قاعده‌ی فقهی نفی سبیل و تعمیم آن به عرصه‌ی حکومت، خواهان زدودن آثار سیطره‌ی بیگانگان در تمام ابعاد بودند. در زمینه‌ی سیاسی، امام تحمیل بسیاری از سیاست‌های غرب در زمینه‌ی انتصاب صاحب‌ منصبان و یا سیاست‌هایی چون اصلاحات ارضی و استخدام مستشاران نظامی را مصداق بارزی از وابستگی سیاسی می‌دانستند و طی بیانیه‌های مختلف به این موضوع اعتراض کردند.

در زمینه‌ی اقتصادی نیز انتقاد امام بیشتر متوجه اموری چون سیطره‌ی غرب بر منابع نفتی و خرید بی‌رویه‌ی بسیاری از مواد طبیعی و کمیاب کشور در ازای دریافت کالاهای نامرغوب غرب و وابسته کردن ایران در زمینه‌ی کالاهای اساسی بود و در نهایت، در زمینه‌ی وابستگی فرهنگی، امام ترویج ارزش‌های غربی و دور کردن مردم از باورهای دینی و فرهنگی را گوشزد کرده و پیروزی انقلاب و تشکیل جمهوری اسلامی ایران را خط بطلانی بر تمام وابستگی‌ها به غرب دانسته‌اند.

 

لینک مطلب: http://ansarpress.com/farsi/3296






نظـرات كـاربران
1.
عااااااااااااااااااااااااااااااااااالللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی بود عاشق ایراااانمـ
2.
کاش کاملتربود
3.
khoobeh
4.
حخهادنمـ
5.
خوب
6.
مقاله‌ی خیلی خوبی بود.واقعا برای نمره گرفتن خوب بود ممنون
7.
خوب بود
واقعا امامـ خمینی یک انسان بود
بدردمـ خورد
8.
برای نمره خیییییییییییییییییییییییلللللللللللللللللللللییییییییییییییییییییییی عالی بوووووووووووووووووووووود



*
*

*



نیز بخوانید

تبیین نظام سیاسی اسلام در غدیر خم


بزرگترین عید اسلامی


متن کامل خطبه پیامبر اکرم(ص) در غدیر خم


استفاده ابزاری از سالروز استقلال؛ سرپوشی بر ناکامی‌های دولت افغانستان


نشریه آمریکایی: تصور اشرف غنی از دولت مدرن یک دولت پشتون است


افغانستان جدیدترین عرصه رقابت کشورهای عربی برای جلب توجه آمریکا


​مشوره یا بازی با بزرگان سیاسی؟


اتحاد جنایتکاران در یمن


چرا مقامات تاجیک واقعیت حملات داعش را انکار می‌کنند؟


آیا ایران با آمریکا مذاکره می کند؟


شبی با مار آستین؛ عطا در دور باطل


اهداف و چالش‌های تشکیل ناتو عربی


موصل آکنده از بوی مرگ، پرده ای جدید از عملکرد ائتلاف ضد داعش


ترامپ نقاب از چهره واقعی آمریکا برداشت


وقتی اسباب‌بازی فلسطینی‌ها چالش امنیتی اسرائیل می‌شود


تحلیلی بر مقام و منزلت عید سعید فطر


پارادوکس استراتژیک توافق امریکا با کره


«قدس» محور وحدت مسلمانان؛ چرا به راهپیمایی می‌رویم؟


روز قدس؛ بیت‌المقدس در وضعیتی خطرناک‌تر از ۷۰ سال قبل


ایالات متحده آمریکا و تمامی رؤیاهای برباد رفته در سوریه


امام ​خمینی؛ سرو ایستاده در بلندای تاریخ


بازتاب نهضت امام در حرکت اسلامی افغانستان


داعش؛ رویای وارونه رژیم صهیونیستی+ویدیو


از ابن‌ملجم عابد تا ابن‌ملجم شقی/ افراط و تفریط؛ عامل انحراف


امام خمینی (ره) شخصیتی بی نظیر در جهان امروز





پربازدیدها
پربحث ها






اخبار تازه را در موبایل خود ببینید.

ansarpress.com/m



نظرسنجی

به نظر شما با پذیرفتن خط دیورند و مرز فعلی بین افغانستان و پاکستان توسط افغانستان، صلح در افغانستان برقرار میشود؟

بله

خیر

معلومـ نیست

مشاهده نتایج


آخرین خبرها

احزاب سیاسی هزاران شناس‌نامۀ برچسب‌دار جعلی را همه‌گانی ساختند

انتقادها از عملی‌نشدن وعدۀ رییس‌جمهور مبنی‌بر ساخت ۵۰۰ هزار خانه

معمای حضور چین در بدخشان و پنهان کاری دولت افغانستان

معاون عبداله: اگر انتخابات با بحران روبرو شود حکومت موقت تشکیل می‌دهیم

پسر حکمتیار: دولت ایجاد شده توسط امریکا توان انحلال حزب اسلامی را ندارد

کشته شدن ۱۰ غیرنظامی توسط نیروهای ویژه امریکا در جنوب افغانستان

ابراز خرسندی حزب اسلامی از تقرر “زلمی خلیل‌زاد” به عنوان نماینده ویژه امریکا برای افغانستان

سیگار: توافق با حکمتیار، تاثیری بر روند صلح افغانستان نداشته است

تبیین نظام سیاسی اسلام در غدیر خم

تجلی غدیر در شعر فارسی/ «علی همیشه بزرگ است در تمام فصول»

اظهار نظر عجیب سفیر فنلاند در کابل درباره امنیت افغانستان

حمله نیروهای امنیتی به دفتر مشاور رئیس جمهور غنی

بزرگترین عید اسلامی

متن کامل خطبه پیامبر اکرم(ص) در غدیر خم

احزاب و جریان‌های سیاسی حرکت‌های مدنی شان را به تأخیر انداختند

غنی از تمامی مسؤولان ارشد نهادهای امنیتی خواسته استعفا دهند

حنیف اتمر استعفا داد/ حمدالله محب، به عنوان مشاور امنیت ملی افغانستان گماشته شد

تلاش اتباع غربی در وزارت مالیه افغانستان برای پیروزی اشرف غنی در انتخابات

عمران خان: منافع مردم پاکستان را با هیچ چیز عوض نخواهیم کرد

وزارت دفاع روسیه: آمریکا به همراه فرانسه و انگلیس آماده حمله به سوریه می‌شوند/سناریوی شیمیایی جدید

افشای مشارکت چند کشور اسلامی در یک رزمایش بزرگ دریایی در کنار رژیم صهیونیستی

برداشتن خیمه های معترضان از برابر دروازه کمیسیون انتخابات

حمله انتحاری در بین معترضان در نزدیکی کمیسیون انتخابات شهر جلال‌آباد

دوستم: به زودي مصيبت‌ها در افغانستان ختم مي‌شود

امام خامنه‌اي خطاب به حجاج: کشتار مسلمانان خواست آمريکاست


خبرهای پزشکی






















خبرگزاری انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  نسخه موبایل  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. فروشگاه اینترنتی نعلبندان